Όταν οι Βούλγαροι έφευγαν από την περιοχή του Παγγαίου

ΠΩΣ ΤΕΡΜΑΤΙΣΤΗΚΕ Η 3^Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ 1941-1944

Το Παγγαίο και η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας απελευθερώθηκαν από τη βουλγαρική κατοχή στις 13 Σεπτεμβρίου του 1944, μετά την κατάρρευση του βουλγαρικού μετώπου και τη συμφωνία των αντιστασιακών οργανώσεων.

Ιστορικό Πλαίσιο και Απελευθέρωση – Η Κατοχή (1941-1944)

Η βουλγαρική κατοχή στην περιοχή ξεκίνησε τον Απρίλιο του 1941 με στόχο τον βίαιο εκβουλγαρισμό και την προσάρτηση των εδαφών.

Η Κατάρρευση των Βουλγάρων (Σεπτέμβριος 1944)

Μετά τις εξελίξεις της 9ης Σεπτεμβρίου 1944 στη Βουλγαρία και την αλλαγή καθεστώτος, τα δεδομένα άλλαξαν ριζικά.

Η Κάθοδος του ΕΛΑΣ

Το 26ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ και οι λαϊκές ένοπλες δυνάμεις κατέβηκαν από τα γύρω ορεινά υψώματα και το Παγγαίο στις πόλεις και τα χωριά της περιοχής (όπως στην Καβάλα στις 13 Σεπτεμβρίου 1944), εκδιώκοντας τις κατοχικές δυνάμεις και εγκαθιστώντας νέες ελληνικές αρχές.

Εθνική Αντίσταση στην Ανατολική Μακεδονία

Το κοινοτάφιο (κοινός τάφος) των μαρτύρων της Σφαγής της Δράμας (1941).

Ήδη από τον Ιούλιο του 1941 δρούσε στη Βισαλτία του Σερρών το αντιστασιακό σώμα «Οδυσσέας Ανδρούτσος».

Η πρώτη μαζική εξέγερση του ελληνικού λαού η οποία έλαβε καθαρά μαχητικό και επαναστατικό χαρακτήρα συνέβη στην περιοχή της Δράμας, όπου η βουλγαρική κατοχική διοίκηση επιχειρούσε με μεθοδικότητα τον εκβουλγαρισμό των κατοίκων. Ο πληθυσμός αντέδρασε στη βίαιη προσπάθεια αφελληνισμού.

Στις 28 προς 29 Σεπτεμβρίου 1941 ο λαός της Δράμας και των γύρω χωριών εξεγείρεται και καταλύει τις βουλγαρικές αρχές.

Η αυθόρμητη αυτή εξέγερση της Δράμας, καταπνίγεται από τους Βούλγαρους που εκτελούν ομαδικά 3.000 πατριώτες στην πόλη της Δράμας, στην Προσοτσάνη, τη Χωριστή, το Δοξάτο αλλά και τα χωριά Κύργια, Κουδούνια, Αδριανή, Άγιος Αθανάσιος, Κοκκινόγεια, Μικρόπολη, Χαριτωμένη, Φωτολίβος, Σιταγροί, Μικρόκαμπος, Μυλοπόταμος και Μαυρότοπος.

Τα γεγονότα της Δράμας είχαν συγκλονιστική επίδραση σε ολόκληρο τον υπόδουλο ελληνικό λαό. Και καθώς σε αυτά προσθέτονταν οι καθημερινές εκτελέσεις Ελλήνων από τα στρατεύματα κατοχής, ως αντίποινα για σποραδικές αντιστασιακές ενέργειες, και η ομαδική εξόντωση των κατοίκων των χωριών Άνω και Κάτω Κερδυλίων (17 Οκτωβρίου 1941), Μεσόβουνου Κοζάνης (23 Οκτωβρίου 1941) και Κλειστού, Κυδωνίας και Αμπελοφύτου Κιλκίς (25 Οκτωβρίου 1941) από τους Γερμανούς, γίνεται κοινή συνείδηση ότι μόνο με τον ένοπλο αγώνα ήταν δυνατό να αντιμετωπιστεί ο κατακτητής.