Χαράγματα Ιστορίας στο Παγγαίο οι βραχογραφίες

ΜΕΛΕΤΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΝΙΚΟΛΑΟ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟ – ΣΗΜΕΡΑ ΘΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Γράφει η Γιούλη Τσακάλου

Στο περιθώριο της επίσημης αρχαιολογικής έρευνας, αλλά στον πυρήνα ενός σπουδαίου και σχεδόν άγνωστου κεφαλαίου της τοπικής ιστορίας, βρίσκονται εδώ και δεκαετίες οι λεγόμενες «βραχογραφίες» ή «ακιδογραφήματα» του Παγγαίου και των βουνών της Λεκάνης.

Πρόκειται για χαράγματα πάνω σε σκληρό γρανίτη ή ασβεστόλιθο, συνήθως σε υπαίθριους βράχους και σπανιότερα σε σπήλαια, τα οποία συνιστούν ένα από τα παλαιότερα και λιγότερο μελετημένα πολιτισμικά ίχνη της περιοχής.

Οι βραχογραφίες αυτές παρατηρήθηκαν και μελετήθηκαν για πρώτη φορά συστηματικότερα από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικόλαο Μουτσόπουλο, κυρίως στο Νότιο και Νοτιοδυτικό Παγγαίο, από το 1966 και μετά.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί μια ολοκληρωμένη επιστημονική έρευνα, ούτε καν μια πλήρης καταγραφή των σημείων όπου σώζονται. Αυτό το βιβλιογραφικό κενό η Περιφέρεια ΑΜΘ/Π.Ε. Καβάλας με πρωτοβουλία του αντιπεριφερειάρχη, Θεόδωρου Μαρκόπουλου, εξέδωσε πρόσφατα μια επιστημονική καταγραφή των προϊστορικών και μεταγενέστερων χαραγμάτων σε απόκρημνες περιοχές του Παγγαίου και των βουνών της Λεκάνης σε επιμέλεια του Δρ. Λάζαρου Χατζηλαζαρίδη. Με αφορμή το λεύκωμα που πρόκειται να παρουσιαστεί στην Καβάλα τον επόμενο μήνα, ο «Ε.Τ.» ταξιδεύει στην εποχή της προϊστορίας, όπου οι άνθρωποι κατάφεραν να μπουν στις σπηλιές.

Και αλλού

Σύμφωνα με τους μελετητές οι βραχογραφίες δεν αποτελούν αποκλειστικότητα του Παγγαίου. Ανάλογα χαράγματα έχουν εντοπιστεί στη Νάξο, στην Κρήτη, αλλά και σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας και του κόσμου.

Στον Νομό Καβάλας, όμως, παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον λόγω της πυκνότητάς τους και της γεωγραφικής διασποράς τους.

Εκτός από το Παγγαίο, έχουν βρεθεί στη Φωλιά και σε διάφορα σημεία των βουνών της Λεκάνης, όπως στο Κρυονέρι, στον Ζυγό, στο Βουνοχώρι, στους Φιλίππους, στην Παλαιά Καβάλα και στο Χαλικερό.

Στην Καβάλα και τη Θάσο έχουν καταγραφεί 1.000 πλέον παραστάσεις επάνω σε βράχους. Οπως μας περιγράφουν οι μορφές που απεικονίζονται είναι κυρίως ζώα, αλλά και ανθρώπινες μορφές συνδεδεμένες με το κυνήγι.

Διατρέχοντας τις ιστορικές πηγές οι παραστάσεις επάνω στους βράχους, οι βραχογραφίες αποτελούν ίχνη ζωής και ταυτόχρονα ισχυρές μαρτυρίες ενός κόσμου που δεν άφησε πίσω του γραπτές αφηγήσεις.

Το κρίσιμο, ωστόσο, ζήτημα σήμερα δεν είναι μόνο η ερμηνεία τους, αλλά η προστασία τους.

Οι βραχογραφίες του Παγγαίου, των Φιλίππων και των βουνών της Λεκάνης παραμένουν εκτεθειμένες τόσο στη φυσική φθορά όσο και στην ανθρώπινη παρέμβαση.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η διάβρωση, αλλά και οι καταστροφές από ανθρώπινο χέρι συνθέτουν ένα ανησυχητικό σκηνικό για τη διατήρησή τους.

ΠΗΓΗ Χαράγματα Ιστορίας στο Πάγγαιο: Σχέδιο για δημιουργία Κέντρου Βραχογραφίας – Ελεύθερος Τύπος