Του Αη-Θόδωρου τα Κόλλυβα
ΈΘΙΜΑ, ΜΝΗΜΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΓΙΑΛΙ-ΤΣΙΦΛΙΚΙ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ – ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΟΥΣΑΣ
Το Γιαλί-Τσιφλίκι της Μικράς Ασίας υπήρξε μία από τις ζωντανές ελληνικές κοινότητες πριν τον ξεριζωμό.
Μαζί με τους ανθρώπους, ήρθαν στην Ελλάδα και οι μνήμες τους, ήθη, έθιμα, προσευχές και μικρές τελετουργίες που κρατούσαν δεμένη την κοινότητα.
Ένα από αυτά ήταν το έθιμο του Αγίου Θεοδώρου του Κολυβά, που τελούνταν το πρώτο Σάββατο της Σαρακοστής, προς τιμήν του Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων.
Η Προετοιμασία
Στο χωριό μας, στο Γιαλί-Τσιφλίκι, το Σάββατο του Αη-Θόδωρου το λέγαμε “του Κολυβά”.
Από βραδύς μοσχοβολούσε ο τόπος βρασμένο σιτάρι και κανέλα.
Τ’ αναλάμβαναν οι νεοπαντρεμένες, οι φρέσκες νύφες,για να πιάσει η ευχή, έτσι λέγαμε.
Με καθαρή καρδιά σταυροκοπιόντουσαν την ώρα που τα ετοίμαζαν.
Τα στόλιζαν όμορφα, με ζάχαρη και σταφίδες, κι ύστερα τα πηγαίναμε στον εσπερινό να τα διαβάσει ο ιερέας.
Έπειτα τα μοιράζαμε στα ανύπαντρα κορίτσια.
Κι εκείνα, με λαχτάρα και κρυφό χαμόγελο, κρατούσαν λίγο κόλλυβο για να το βάλουν κάτω απ’ το μαξιλάρι τους.
Και πριν κοιμηθούν, έλεγαν:
Άη Θόδωρε καλέ,
Άγιε και θαυματουργέ,
εσύ που τις τύχες του κόσμου συναντάς,
αν συναντήσεις και τη δική μου,
ξένη αν είναι ή από δω,
φέρ’ την απόψε να τη δω.
Κι όποιον έβλεπαν στο όνειρό τους εκείνη τη νύχτα, πίστευαν πως θα ήταν ο μελλοντικός τους σύζυγος.
Έτσι το βρήκαμε από τις μανάδες μας, έτσι το κρατήσαμε κι εμείς…»
Το έθιμο αυτό το αφηγήθηκε η γιαγιά Χαρίκλεια Χατζηκωνσταντίνου του γένος Χατζηστεφάνου, στη νύφη της Χαρίκλεια Χατζηκωνσταντίνου.
Κι εκείνη, με τη σειρά της, μας το μετέφερε, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη του Γιαλί-Τσιφλικιού της Μικράς Ασίας.
Έτσι η παράδοση δεν χάθηκε. Πέρασε από γυναίκα σε γυναίκα, από γενιά σε γενιά, σαν άρρητη υπόσχεση πως ό,τι αγαπήθηκε δεν ξεριζώνεται.
Γιατί η μνήμη δεν χάνεται, περνά από στόμα σε στόμα και από καρδιά σε καρδιά.
Έρευνα – Καταγραφή:
Βικτώρια Χατζηκωνσταντίνου
2026
Related Posts
Ιπποδρομίες στο Δοξάτο και φέτος →
Αναβίωσαν στις Ελευθερές τα Μαζίδια →
Αναβίωσαν τον τσιφούτη στο Ακροβούνι →
