Ενεργά ρήγματα στο Παγγαίο…

ΤΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΕΡΕΥΝΑ ΣΙΕΣΜΟΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ

Μια πρωτοποριακή έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature αποκαλύπτει τον πιο πλήρη μέχρι σήμερα σεισμικό «χάρτη» της Ελλάδας, καταγράφοντας 3.815 ίχνη ρηγμάτων, ομαδοποιημένα σε 892 επιμέρους δομές.

Πάνω από τα μισά χαρτογραφούνται για πρώτη φορά, γεγονός που αλλάζει την εικόνα για το πού «κρύβονται» οι σεισμικές πηγές στη χώρα.

Περισσότερα από 2.000 ίχνη ταξινομούνται ως ενεργά και περίπου 1.600 ως πιθανώς ενεργά, ενώ 35 συνδέονται με ιστορικούς σεισμούς που άφησαν ορατές επιφανειακές διαρρήξεις.

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι κάποια ενεργά ρήγματα παραμένουν μη ανιχνεύσιμα, θαμμένα κάτω από νεότερες γεωλογικές αποθέσεις ή την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Η Ελλάδα «στριμωγμένη» ανάμεσα σε δύο ηπείρους

Η διεθνής ομάδα των επιστημόνων περιγράφει μια χώρα γεωλογικά «ζωντανή», η οποία παραμορφώνεται συνεχώς από τη σύγκρουση της αφρικανικής και της ευρασιατικής πλάκας.

Οι έντονες μορφολογικές αντιθέσεις, από τα απότομα βουνά μέχρι τις βαθιές κοιλάδες, αποτελούν αποτύπωση αυτής της αδιάκοπης διεργασίας στο ανάγλυφο.

Η ανάλυση δείχνει ότι περισσότερα από τα μισά ενεργά ρήγματα επηρεάζουν άμεσα τη ροή ποταμών, την απόθεση ιζημάτων και τα όρια ανάμεσα σε ορεινούς όγκους και πεδινές ζώνες, «ζωγραφίζοντας» πάνω στον χάρτη τον τρόπο με τον οποίο ο σεισμικός μηχανισμός διαμορφώνει το τοπίο.

Πώς «διάβασαν» τα κρυμμένα ρήγματα

Η βάση Active Faults Greece (AFG) στηρίζεται αποκλειστικά στην ερμηνεία του αναγλύφου, με χρήση υψηλής ανάλυσης Ψηφιακών Μοντέλων Εδάφους (DEMs) από το Ελληνικό Κτηματολόγιο και άλλες πηγές.

Τα DEMs λειτουργούν σαν τρισδιάστατη αναπαράσταση της γήινης επιφάνειας, επιτρέποντας την αποκάλυψη δομών αόρατων στο γυμνό μάτι, όπως μικρές αλλαγές στην κλίση ή απότομα «σκαλοπάτια» στο έδαφος.

Με ειδικές απεικονίσεις φωτισμού και κλίσεων, οι γεωλόγοι εντοπίζουν γεωμορφολογικές ενδείξεις, αλλαγές πορείας ποταμών, τριγωνικά μέτωπα σε ορεινές πλαγιές, ευθύγραμμα πρανή, που αποτελούν υπογραφές παλαιότερων σεισμών και πρόσφατης τεκτονικής δραστηριότητας.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί, καθώς η ερμηνεία των δεδομένων απαιτεί γεωλογική εμπειρία για να ξεχωρίσει ένα πραγματικό τεκτονικό ίχνος από μια απλή επιφάνεια διάβρωσης.

Τι σημαίνει για έργα, τουρισμό και ενέργεια

Η AFG παρέχει τον πρώτο πανελλαδικό χάρτη ενεργών ρηγμάτων σε συνεπή κλίμακα 1:25.000, αποτελώντας πολύτιμο εργαλείο για τον σχεδιασμό οδικών αξόνων, γεφυρών, φραγμάτων και ενεργειακών υποδομών. Η ύπαρξη τόσο λεπτομερούς βάσης δεδομένων θεωρείται κρίσιμη σε μια χώρα που επενδύει στον τουρισμό και φιλοδοξεί να γίνει ενεργειακός κόμβος, καθώς μειώνει τον κίνδυνο να στηθούν κρίσιμες εγκαταστάσεις πάνω σε ενεργά ρήγματα.

Οι πληροφορίες της AFG, όταν συνδυαστούν με σεισμικά καταγραφικά δεδομένα και μετρήσεις εδαφικών παραμορφώσεων, μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τα μοντέλα σεισμικής επικινδυνότητας και να στηρίξουν πιο στοχευμένες πολιτικές αντισεισμικής θωράκισης. Η επιστημονική ομάδα θεωρεί ότι η ελληνική πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες σεισμικά ενεργές χώρες που θέλουν να αξιοποιήσουν τα ψηφιακά τοπία για τον εντοπισμό ρηγμάτων.

Διαδραστικός χάρτης για όλους

Η βάση δεδομένων AFG είναι ελεύθερα προσβάσιμη μέσω διαδραστικού χάρτη, όπου μηχανικοί, ερευνητές αλλά και απλοί πολίτες μπορούν να δουν τα ενεργά ρήγματα που βρίσκονται κοντά στην περιοχή τους και να ενημερωθούν για τα χαρακτηριστικά τους. Ο χάρτης λειτουργεί ως «παράθυρο» στο υπέδαφος της Ελλάδας, δείχνοντας με χρώματα τα ενεργά, τα ιστορικά, τα πιθανώς ενεργά και τα αβέβαια ρήγματα σε όλη την επικράτεια.

Η επιστημονική ομάδα εκτιμά ότι η δημόσια πρόσβαση σε τέτοια δεδομένα ενισχύει τη διαφάνεια, βοηθά στον δημόσιο διάλογο για τη σεισμική επικινδυνότητα και επιτρέπει στην κοινωνία να συμμετέχει πιο ενημερωμένα στις αποφάσεις για τη χωροθέτηση μεγάλων έργων.