Δεν είναι στραβός ο γιαλός – στραβά αρμενίζουμε…

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΞΟΥΜΑΛΟΥΔΗΣ

Με τα τέσσερα λιμάνια του ο νομός Καβάλας είναι -δυνητικά- σημαντικός θαλάσσιος κόμβος στην περιφέρεια της ΑΜΘ. Με βασική προϋπόθεση τα λιμάνια να αξιοποιούνται προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας, θα έπρεπε το μέλλον της λιμενικής βιομηχανίας να διαγράφεται ευοίωνο για την περιοχή. Ισχύει όμως αυτό;

Ας προσπαθήσουμε να θυμηθούμε τις περιπέτειες των λιμανιών της Καβάλας την τελευταία 20ετία.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ / 2014-2015

Η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου (ΝΔ – ΠΑΣΟΚ) όχι μόνο δεσμεύτηκε για την πώληση του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών των ΟΛΠ και ΟΛΘ και μάλιστα του 67%, και για την πώληση 10 περιφερειακών λιμανιών, μεταξύ των οποίων και της Καβάλας, αλλά εκκίνησε και τις σχετικές διαδικασίες.

Αυτά περιλαμβάνονταν στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αξιοποίησης του ΤΑΙΠΕΔ, που εγκρίθηκε από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής το 2014.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΥΡΙΖΑ / 2015-2019

Όταν ανέλαβε την κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ το 2015, τέθηκαν υπό έντονη διαπραγμάτευση οι αποφάσεις των προηγουμένων κυβερνήσεων. Η πρόθεση της νέας κυβέρνησης ήταν να μην πουληθούν οι Οργανισμοί Λιμένα. Αντιπρότεινε την πολιτική των υποπαραχωρήσεων. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι της ΤΡΟΙΚΑ δεν έκαναν βήμα πίσω από την επιλογή της πώλησης του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών.

Τότε, η μεν Νέα Δημοκρατία υπερασπιζόταν την πώληση του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών των Οργανισμών Λιμένα, το δε ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ πίεζε δημόσια την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να προχωρήσει στην πώληση των λιμανιών βάζοντας στο τραπέζι την απειλή της εξώσεώς μας από το ευρώ.

Τελικά, τον Ιούλιο του 2015 υποχρεώθηκε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να ολοκληρώσει τις ιδιωτικοποιήσεις του ΟΛΠ και του ΟΛΘ, που είχε ξεκινήσει η κυβέρνηση Σαμαρά Βενιζέλου. Όχι όμως με πακέτο μετοχών 67%, αλλά με πακέτο 51% και με τον όρο να υλοποιηθούν υποχρεωτικές επενδύσεις ύψους 300.000.000 € στον ΟΛΠ, προκειμένου να παραδοθεί το υπόλοιπο 16%.

Ωστόσο κατάφερε να αποτρέψει τις ιδιωτικοποιήσεις για τα περιφερειακά λιμάνια. Με τον Ν. 4597/2019 επελέγη η πολιτική των υποπαραχωρήσεων με τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα της λιμενικής αρχής (portauthority).

Παράλληλα ενίσχυσε τον δημόσιο έλεγχο στα λιμάνια. Με τον Νόμο 4389/2016 ίδρυσε τη Δημόσια Αρχή Λιμένων (ΔΑΛ) και τη Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων (ΡΑΛ), ανεξάρτητες αρχές εποπτείας για την τήρηση των όρων των συμβάσεων με τους ιδιώτες και τον έλεγχο των εργασιακών δικαιωμάτων απέναντι σε ιδιωτικά μονοπώλια.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΝΔ / 2019-2026

Από το 2019 ως σήμερα περάσαν ήδη εφτά χρόνια. Την τύχη των λιμανιών της χώρας και του νομού μας ανέλαβε το «επιτελικό κράτος» του Κ. Μητσοτάκη.

Η κυβέρνηση των «αρίστων» της Νέας Δημοκρατίας αναθεώρησε τις συμβάσεις παραχώρησης σε ΟΛΠ και ΟΛΘ και παρέδωσε στην COSCO το υπόλοιπο 16% των μετοχών, ενώ δεν είχε πραγματοποιήσει τις επενδύσεις που προβλέπονταν.

Παράλληλα, το 2020 κατάργησε τη ανεξάρτητη ΔΑΛ και το 2025 ίδρυσε την Εποπτική Μονάδα Ασφάλειας Λιμένων και Πλοίων (ΕΜΑΛΠ), στην οποία παραχώρησε αρμοδιότητες της ΡΑΛ αποδυναμώνοντάς τη. Το Δ.Σ. της ΕΜΑΛΠ είναι διορισμένο από την κυβέρνηση και επομένως ο αρμόδιος υπουργός έχει την αποφασιστική επιρροή, με στόχο την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων.

Σήμερα, η ιδιωτικοποίηση των περιφερειακών λιμανιών υλοποιείται ή βρίσκεται σε εξέλιξη και το μέλλον της λιμενικής βιομηχανίας στη χώρα είναι δυσοίωνο. Συγκεκριμένα:

1, Εμπορικός λιμένας «ΦΙΛΙΠΠΟΣ Β»

Στις 13 Ιουλίου 2020 η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας μέσω του ΤΑΙΠΕΔ εξέδωσε «ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» για τμήμα του λιμένα Φίλιππος Β του ΟΛΚ. Τον Οκτώβριο του 2020 οι Υπουργοί ανακοίνωσαν πανηγυρικά ότι πέντε σχήματα εκδήλωσαν ενδιαφέρον.

Τελικά, όμως κατατέθηκε μόνο μία δεσμευτική προσφορά, από την εταιρεία «ΣΑΡΙΣΑ Υπο-Παραχώρηση Λιμένος Καβάλας Φίλιππος ΙΙ Ανώνυμη Εταιρεία», που αποτελεί κοινοπραξία των εταιρειών «Blacksummit Financial Group Inc», «ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ανώνυμη Εταιρεία Συμμετοχών Ακινήτων Κατασκευών» και «Ευρωπαϊκές Επενδύσεις και Επιχειρήσεις Αεροδιαστημικής Μονοπρόσωπη Ανώνυμος Εταιρεία».

Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ζητήσει να κηρυχθεί άγονος ο διαγωνισμός, γιατί η μία και μοναδική προσφορά εγείρει υπόνοιες για το αδιάβλητο της διαδικασίας, γιατί δεν ανακοινώθηκε καμία δέσμευση εκ μέρους των επενδυτών και κυρίως γιατί δεν έγινε καμία διαβούλευση, οπότε δεν λήφθηκαν υπόψιν οι ανάγκες της τοπικής και περιφερειακής οικονομίας. Αλλά, η κυβέρνηση της ΝΔ το 2024 κύρωσε με νόμο τη Σύμβαση υποπαραχώρησης, που είναι προκλητικά ασύμφορη για τον ΟΛΚ και για το ελληνικό Δημόσιο..

Το τίμημα είναι αναντίστοιχα χαμηλό σε σχέση με την αξία των παραχωρούμενων, και μάλιστα αποφασίστηκε να αποπληρώνεται σε ετήσιες δόσεις για διάστημα 40 ετών! Επιπλέον, το ελληνικό Δημόσιο ανέλαβε να «διευκολύνει» τη δανειοδότηση της κοινοπραξίας για να καλυφθεί η «επένδυση»!

Παράλληλα, η Σύμβαση δεν περιλαμβάνει προβλέψεις για την προστασία των εργαζομένων, αντιθέτως δια της πλαγίας ανοίγει το δρόμο για τη χρησιμοποίηση εργαζομένων από το εξωτερικό λόγω χαμηλού εργασιακού κόστους.

Και, τέλος, το ανταποδοτικό τέλος που θα καταβάλλει η εταιρεία στον ΟΛΚ ορίστηκε στο 2% των ακαθάριστων εσόδων, χωρίς όμως να υπερβαίνει τις 200.000 ευρώ ανά τριετία! Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Ναυτιλίας και του Γενικού Λογιστηρίου του κράτους προκύπτει για τον ΟΛΚ μια ετήσια απώλεια 150.000 ευρώ περίπου.

Θυμίζουμε εδώ, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ στις διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς επεδίωξε το ποσοστό να καθορίζεται ανάλογα με τις ανάγκες των Οργανισμών. Τελικά συμβιβάστηκε με ένα 5% των ετήσιων εσόδων χωρίς περιορισμούς.

2. Κεντρικός λιμένας «ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ»

Το κεντρικό λιμάνι της Καβάλας πριν από λίγα χρόνια ήταν το κύριο λιμάνι που εξυπηρετούσε την ακτοπλοΐα με το βόρειοανατολικό Αιγαίο, ενώ μέχρι το 2009 συνδεόταν ακτοπλοϊκά και με τη Σαμοθράκη. Το 2025 επιχειρήθηκε η σύνδεση της Λήμνου με την Αλεξανδρούπολη αντί της Καβάλας, που αποφεύχθηκε γιατί αντέδρασαν οι τοπικές κοινωνίες, ενώ η σύνδεση με τη Σαμοθράκη μάταια επιχειρείται να επαναδρομολογηθεί.

Από τον Δεκέμβριο του 2024 το ΤΑΙΠΕΔ δημοσίευσε Πρόσκληση υποβολής εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την παραχώρηση της δραστηριότητας κρουαζιέρας σε τμήμα του κεντρικού λιμένα Καβάλας “Απόστολος Παύλος”, με ελάχιστη διάρκεια τα 30 έτη. Η κατάθεση δεσμευτικών προσφορών τοποθετείται τον προσεχή Απρίλιο στο πλαίσιο του διεθνούς διαγωνισμού.

Και εδώ, απουσιάζει η διαβούλευση, ώστε να ληφθούν υπ’ όψιν οι ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας, καθώς και οι έρευνες σχετικά με το αν η κρουαζιέρα αποδίδει και πόσο στην τοπική οικονομία.

3. Λιμένες ΚΕΡΑΜΩΤΗΣ και ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ

Τα δύο περιφεριακά λιμάνια του νομού, έχουν στο μεταξύ αφεθεί στην τύχη τους. Στον λιμένα Κεραμωτής δεν υπάρχει πρόβλεψη για κανένα έργο υποδομής, ώστε να μην ασφυκτιά την καλοκαιρινή περίοδο, αλλά και να εξυπηρετεί τους αλιείς της περιοχής. Ο δε ιστορικός λιμένας Ελευθερών έχει απαξιωθεί σχεδόν πλήρως.

ΟΛΚ και ΠΑΡΑΛΙΜΕΝΙΟΙ ΔΗΜΟΙ

Σύμφωνα με τον νόμο 4597/2019, που έφερε προς ψήφιση στη Βουλή η Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ., ποσοστό της τάξεως του 3,5% των ετήσιων εσόδων των Οργανισμών Λιμένων αποδίδεται στους Δήμους ως αντιστάθμισμα για τις επιβαρύνσεις που αυτοί δέχονται από τη λειτουργία των λιμανιών. Με ευθύνη της Κυβέρνησης της ΝΔ, που δεν εξέδωσε τις προβλεπόμενες κοινές υπουργικές αποφάσεις τα χρήματα αυτά ποτέ δεν αποδόθηκαν στους Δήμους. Βάσει υπολογισμών, τα ποσά που θα έπρεπε να έχουν λάβει οι παραλιμένιοι Δήμοι την περίοδο 2019-2024 προσεγγίζουν τα 10 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να υπολογίζεται το έτος 2025.

Είναι και αυτός ένας λόγος που δημοτικοί άρχοντες αλλά και διοικητικοί υπάλληλοι φιλικά προσκείμενοι στην Ν.Δ. προσχηματικά αύξησαν τα «λιμανιάτικα» στα σκάφη αναψυχής κατά 400 – 600 % αδιαφορώντας για τις κοινωνικές επιπτώσεις. Κάποιος δηλαδή συνταξιούχος με σκαφάκι πρέπει να πληρώνει περίπου 2000 ευρώ για να δέσει σε χώρο που δεν πληροί ούτε καν τις προϋποθέσεις του νόμου.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Ελλάδα επιβάλλεται να οικοδομήσει ένα στιβαρό θεσμικό σύστημα για τα λιμάνια της και κυρίως χρειάζεται έναν σοβαρό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ένα master plan για την αξιοποίηση των λιμανιών της και για την ικανοποίηση των αναγκών του σήμερα. Αναγκών που αναδιαμορφώνονται με τις γεωπολιτικές αναταράξεις που σήμερα εκτυλίσσονται στην ευρύτερη περιοχή και στον κόσμο.

Δυστυχώς, η παρούσα κυβέρνηση της ΝΔ έχει δείξει πως καθόλου δεν ενδιαφέρεται για κάτι τέτοιο. Στην περίπτωση της Καβάλας και των λιμανιών της είναι εμφανές πως επιλέγει το γνώριμο ελληνικό «ράβε-ξήλωνε» του κομματικού και πελατειακού κράτους. Παραδίδει τα πετράδια του νομού μας σε ανεξέλεγκτες ιδιωτικές εταιρείες που πλουτίζουν εις βάρος των πολιτών και εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος. Και όσοι επικαλούνται την ανάπτυξη της περιοχής, ας σκεφτούν σοβαρά πότε και σε ποιο μέρος του κόσμου η ανεξέλεγκτη δράση ιδιωτών ωφέλησε τις τοπικές κοινωνίες.

Επομένως, όσο θα στηρίζουμε λανθασμένες πρακτικές με αδιαφορία, σιωπηρή αποδοχή ή και ανάθεση, οι επιπτώσεις θα χρεώνονται σε όλους και θα υποβιβάζεται το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής που αξίζουμε εμείς και τα παιδιά μας. Επιβάλλεται να αντιδράσουμε συντεταγμένα στο δυστοπικό μέλλον που μας ετοιμάζουν και που δεν μας αξίζει.

Ξουμαλλούδης Κυριάκος

για το Τμήμα Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

της Ν.Ε. ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ ΚΑΒΑΛΑΣ