Γιατί αποχωρούν οι νέοι μας;

Ό,τι έδιωξε τους νέους από τα χωριά δεν ήταν η φτώχεια· ήταν η ωμή ιδιοτέλεια.

Δεν υπήρξε απλώς — ασκήθηκε. Έπεσε πάνω τους με όλο της το βάρος. Πάνω σε παιδιά του τόπου που πίστεψαν πως έχουν το αυτονόητο δικαίωμα να εκφραστούν, να δημιουργήσουν, να συμμετέχουν.

Δεν ζήτησαν εξουσία· ζήτησαν χώρο.

Δεν αμφισβήτησαν πρόσωπα· θέλησαν απλώς να είναι παρόντες.

Αυτό που συνάντησαν, όμως, ήταν καχυποψία.

Η ερώτηση δεν ήταν ποτέ «τι προτείνεται;» αλλά «ποιος το λέει;» και «ποιος θα ωφεληθεί;». Από πού είναι, τι θέλει, τι επιδιώκει. Κάθε ιδέα περνούσε πρώτα από το φίλτρο της μικρής τοπικής εξουσίας. Κι αν δεν είχες στηρίγματα, απλώς δεν υπήρχες.

Λειτουργούσε σαν άτυπη επετηρίδα. Μια αόρατη σειρά προτεραιότητας που όριζε ποιος δικαιούται να μιλήσει, να φανεί, να προτείνει. Όχι με βάση την αξία της ιδέας, αλλά με βάση τη θέση στην τοπική σκακιέρα. Αν σε ήξεραν από παλιά, αν ανήκες στις γνωστές οικογένειες, αν ήσουν «δικός τους». Ένα σύστημα που δεν τιμούσε την εμπειρία, αλλά τη συμμόρφωση. Που δεν φοβόταν το λάθος, αλλά το καινούργιο. Ένας τόπος με κλειστούς διαδρόμους και χαμηλόφωνες συνεννοήσεις, όπου κάθε αυθόρμητη πρωτοβουλία αντιμετωπιζόταν ως ενόχληση.

Δεν χρειάστηκαν συγκρούσεις για να λειτουργήσει αυτός ο μηχανισμός. Χρειάστηκε χρόνος. Χρόνος που φθείρει τη διάθεση, εξαντλεί την επιθυμία, παγώνει τον ενθουσιασμό. Η απόρριψη δεν δηλωνόταν ανοιχτά. Φαινόταν σε βλέμματα, σε μισές απαντήσεις, σε απουσία στήριξης. Έτσι η απογοήτευση δεν ήρθε απότομα· συσσωρεύτηκε.

Και όταν οι νέοι έφυγαν, δεν έφυγαν επειδή απέτυχαν. Έφυγαν για να προστατεύσουν την αξιοπρέπειά τους. Γιατί δεν τους επιτρεπόταν να υπάρχουν όπως είναι. Κι όταν δεν σου επιτρέπεται να υπάρχεις, φεύγεις. Αφήνεις πίσω έναν τόπο που μπορεί να έχει ανθρώπους, αλλά στερείται ζωής.

Κι αυτό συνεχίζεται.

Σαν να μην έφτανε που άδειασαν τα χωριά, έπρεπε να φθαρούν και όσοι έμειναν για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της απώλειας — ανθρώπων και δυνατοτήτων. Κι όμως, ο τρόπος λειτουργίας παραμένει ίδιος.

Τη σκυτάλη δεν την παίρνουν όσοι μπορούν να φέρουν κάτι διαφορετικό, αλλά όσοι απλώς περίμεναν τη σειρά τους για να συνεχίσουν τα ίδια. Αυτό δεν είναι αλλαγή· είναι ανακύκλωση του ίδιου λάθους με άλλο πρόσωπο. Μια οπισθοδρόμηση που παρουσιάζεται ως φυσική συνέχεια.

Έτσι τα χωριά δεν γερνούν μόνο επειδή περνούν τα χρόνια. Γερνούν επειδή επιλέγουν να μένουν ίδια. Επειδή γαντζώνονται στο παλιό, σαν να έχουν ξεχάσει πως κάποτε υπήρχε κι άλλος δρόμος.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ